Μια καθημερινή ποσότητα συμπυκνωμένης ντομάτας βελτιώνει ορισμένες πτυχές της νοητικής λειτουργίας σε υγιείς ανθρώπους μέσης ηλικίας, σύμφωνα με νέα κλινική μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και συνεργαζόμενα ιδρύματα. Η έρευνα έδειξε βελτίωση κυρίως στην επιλεκτική προσοχή, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και έναν συγκεκριμένο τύπο μνήμης που μας επιτρέπει να συνδέουμε πρόσωπα με ονόματα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Antioxidants, εξέτασε τον ρόλο της ντομάτας στη λειτουργία του εγκεφάλου μέσα από ένα σχετικά αυστηρό πειραματικό σχέδιο. Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν όχι μόνο αν η κατανάλωση ντομάτας συνδέεται με καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και προσοχής, αλλά και αν συνοδεύεται από αλλαγές σε ουσίες του αίματος και στη λειτουργία συγκεκριμένων δικτύων του εγκεφάλου.
Η μελέτη και η καθημερινή δόση ντομάτας
Το ιδιαίτερο στοιχείο της μελέτης ήταν ότι κάθε συμμετέχων πέρασε και από τις δύο διαφορετικές διατροφικές συνθήκες. Για τρεις μήνες κατανάλωνε καθημερινά συμπυκνωμένο πελτέ ντομάτας και για άλλους τρεις μήνες ακολουθούσε μια διατροφή περιορισμένη σε λυκοπένιο, την ουσία που βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στις ντομάτες. Οι δύο περίοδοι χωρίζονταν από έναν μήνα χωρίς την αντίστοιχη παρέμβαση, ώστε να μειωθεί η επίδραση της προηγούμενης διατροφικής περιόδου.
Η ποσότητα του πελτέ ήταν περίπου 0,5 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. Στην πράξη, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν κατά μέσο όρο περίπου 35 γραμμάρια πελτέ ημερησίως, ποσότητα που παρείχε περίπου 38 mg λυκοπενίου. Ο πελτές περιείχε μόνο ντομάτα και αλάτι και μπορούσε να καταναλωθεί είτε ωμός είτε μαγειρεμένος μαζί με τα γεύματα.
Για να διαπιστώσουν αν οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν πράγματι τις οδηγίες, οι ερευνητές μέτρησαν το λυκοπένιο στο αίμα τους. Τα επίπεδά του αυξήθηκαν σημαντικά όταν οι συμμετέχοντες κατανάλωναν πελτέ και παρέμειναν σχετικά σταθερά κατά την περίοδο περιορισμένης πρόσληψης. Συγκεκριμένα, η συγκέντρωση του λυκοπενίου στο αίμα σχεδόν διπλασιάστηκε μετά την παρέμβαση με ντομάτα.
Καλύτερη συγκέντρωση και μνήμη
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν διαφορετικά τεστ για να εξετάσουν την προσοχή, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών, τη μνήμη και την ικανότητα προσαρμογής σε νέους κανόνες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η περίοδος κατανάλωσης ντομάτας συνδέθηκε με σημαντική βελτίωση στην επιλεκτική προσοχή. Σε ένα από τα τεστ, οι συμμετέχοντες σημείωσαν κατά μέσο όρο 7,2 μονάδες υψηλότερη επίδοση στη συγκέντρωση και 8,3 μονάδες υψηλότερη επίδοση στην ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών σε σύγκριση με την περίοδο ελέγχου.
Βελτίωση καταγράφηκε επίσης σε ένα τεστ που εξέταζε την ικανότητα να θυμάται κάποιος ποιο όνομα αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Η επίδοση στο συγκεκριμένο μέρος της δοκιμασίας αυξήθηκε κατά περίπου 0,8 μονάδες.
Αντίθετα, οι ερευνητές δεν εντόπισαν σημαντική βελτίωση στις εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή σε δεξιότητες όπως στην αλλαγή στρατηγικής και στην προσαρμογή όταν αλλάζουν οι κανόνες μιας εργασίας. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς δείχνει ότι τα πιθανά οφέλη της παρέμβασης δεν ήταν γενικευμένα σε όλες τις γνωστικές ικανότητες.
Επιπλέον, όσο περισσότερο αυξανόταν το λυκοπένιο στο αίμα, τόσο μεγαλύτερη ήταν κατά μέσο όρο η βελτίωση στη συγκέντρωση και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών. Η σχέση αυτή δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το λυκοπένιο ήταν η μοναδική αιτία των αλλαγών, ενισχύει όμως την υπόθεση ότι μπορεί να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που εμπλέκονται.
Τι συνέβη στον εγκέφαλο
Η μελέτη δεν περιορίστηκε στα γνωστικά τεστ. Σε μια μικρότερη ομάδα 14 συμμετεχόντων πραγματοποιήθηκαν εξετάσεις λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας, ώστε οι ερευνητές να δουν αν η κατανάλωση ντομάτας συνδέεται με αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Οι εξετάσεις έδειξαν αλλαγές σε αρκετά μεγάλα δίκτυα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την προσοχή και την επεξεργασία πληροφοριών. Μετά την παρέμβαση με ντομάτα μειώθηκε η «συνδεσιμότητα» σε τμήματα του μετωποβρεγματικού και του ακουστικού δικτύου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτή η μείωση δεν σημαίνει απαραίτητα χειρότερη λειτουργία. Αντίθετα, μπορεί να αντανακλά πιο αποτελεσματική λειτουργία, με λιγότερες περιττές αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφορετικών περιοχών.
Παράλληλα, οι αλλαγές στη λειτουργία αυτών των εγκεφαλικών δικτύων συνδέθηκαν σε κάποιο βαθμό με τις βελτιώσεις στη μνήμη. Οι ερευνητές θεωρούν ότι η καλύτερη ικανότητα εστίασης μπορεί να βοηθά και στη διαδικασία αποθήκευσης νέων πληροφοριών στη μνήμη, καθώς η προσοχή αποτελεί σημαντικό μέρος της διαδικασίας με την οποία ο εγκέφαλος καταγράφει μια νέα πληροφορία.
Ένα ακόμη στοιχείο που εξέτασαν ήταν ο BDNF, μια πρωτεΐνη που συνδέεται με την ανάπτυξη, την προσαρμογή και την πλαστικότητα των νευρικών κυττάρων. Τα επίπεδά της στο αίμα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 15,2 ng/mL μετά την κατανάλωση ντομάτας σε σύγκριση με την περίοδο ελέγχου. Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι το αποτέλεσμα ήταν οριακά στατιστικά σημαντικό, παρουσίασε μεγάλη διακύμανση μεταξύ των συμμετεχόντων και επηρεάστηκε από ένα φαινόμενο «carry-over», δηλαδή από την πιθανότητα να διατηρήθηκε μέρος της επίδρασης της προηγούμενης περιόδου. Επομένως, το εύρημα για τον BDNF θεωρείται προκαταρκτικό και όχι οριστικό.
Γιατί μπορεί να έχει σημασία το λυκοπένιο
Η ντομάτα είναι η σημαντικότερη διατροφική πηγή λυκοπενίου, ενός καροτενοειδούς με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Σύμφωνα με το σκεπτικό της μελέτης, το λυκοπένιο μπορεί να φτάσει στον εγκέφαλο και να περιορίζει ορισμένες διαδικασίες που συνδέονται με το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή. Η ντομάτα περιέχει όμως και πολλές άλλες βιοδραστικές ουσίες, μεταξύ των οποίων άλλα καροτενοειδή, βιταμίνες και πολυφαινόλες. Έτσι, οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι το αποτέλεσμα πρέπει να αποδοθεί αποκλειστικά στο λυκοπένιο.
Το ενδιαφέρον της μελέτης βρίσκεται κυρίως στο ότι πρόκειται για παρέμβαση σε υγιείς ανθρώπους μέσης ηλικίας και όχι σε άτομα που ήδη αντιμετωπίζουν γνωστική έκπτωση. Προηγούμενες έρευνες είχαν βρει συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ντομάτας ή τα επίπεδα λυκοπενίου και την καλύτερη γνωστική λειτουργία, αλλά πολλές από αυτές ήταν παρατηρητικές ή εξέταζαν προϊόντα που περιείχαν περισσότερα από ένα συστατικά. Η συγκεκριμένη έρευνα προσπάθησε να απομονώσει περισσότερο την επίδραση της ντομάτας.
Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η συστηματική κατανάλωση ντομάτας φαίνεται να μπορεί να ενισχύσει συγκεκριμένες γνωστικές λειτουργίες, κυρίως την επιλεκτική προσοχή και τη συνειρμική μνήμη, πιθανώς μέσω συνδυασμού αντιοξειδωτικών και άλλων βιολογικών μηχανισμών. Δεν υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι η ντομάτα μπορεί να προλάβει από μόνη της την άνοια ή τη γνωστική γήρανση. Για να απαντηθεί αυτό το πολύ μεγαλύτερο ερώτημα, χρειάζονται μεγαλύτερες και πιο μακροχρόνιες έρευνες.
Πηγή: Flash.gr
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου